Oud-voorzitter en oprichter Kennisland Joeri van den Steenhoven directeur Solutions Lab Canada

Zijn reputatie als pionier in maatschappelijke vernieuwing bij Kennisland gaf de doorslag voor het overkoepelende MaRS Discovery District om Joeri aan te trekken als directeur.


  • Betrokken KL'ers
27 maart 2013

Joeri van den Steenhoven wordt per half april directeur van het MaRS Solutions Lab in Toronto, Canada. Zijn uitdagende opdracht is om sociale innovatie in Canada op de kaart te zetten en nieuwe oplossingen te ontwikkelen voor de maatschappelijke uitdagingen waar het land voor staat. Zijn reputatie als pionier in maatschappelijke vernieuwing bij Kennisland gaf de doorslag voor het overkoepelende MaRS Discovery District om Joeri aan te trekken als directeur.

MaRS Discovery District is een van de grootste stedelijke innovatiehubs ter wereld en houdt zich voornamelijk bezig met het ondersteunen van start-ups die de kennis uit universiteiten, ziekenhuizen en onderzoeksinstituten naar de markt brengen. Speciaal voor het Solutions Lab hield MaRS een wereldwijde zoektocht langs alle toonaangevende initiatieven op het gebied van sociale innovatie, zoals Mindlab (Denemarken), IDEO.org (Verenigde Staten), Helsinki Design Lab en Kennisland. Ilse Treurnicht, CEO van MaRS Discovery District: ‘I am proud we have attracted one of the pioneers in the global social innovation field to join the MaRS team.’

Kennisland is ook trots op zijn oud-voorzitter en oprichter en stelde hem vlak voor zijn vertrek naar Canada de volgende vragen:

Kun je vertellen wat je precies gaat doen in Toronto?
“Ik ga een lab opzetten en leiden met de opdracht om het leven van Canadese burgers en de samenleving als geheel te verbeteren. We helpen overheden en organisaties bij de aanpak van taaie vraagstukken rondom groei en vernieuwing. We gaan dit doen met een laboratoriummethodiek: onderzoek en inventarisatie van mogelijke oplossingen, testen en vervolgens opschalen van dingen die werken. Een mooie uitdaging!”

Hoe bouwt dit voort op de ervaring die je hebt opgedaan als voorzitter van Kennisland?
“Een citaat uit de sollicitatiegesprekken die ik met MaRS voerde: ‘Als je over 3 jaar een organisatie hebt opgezet zoals Kennisland, dan zijn we dik tevreden’. Het verschil zit hem vooral in de aanpak. Het Solutions Lab heeft minder dan Kennisland een agenderende, lobbyende rol en meer een vraaggestuurde methodiek. We pakken de vraagstukken op waar partners mee komen. De opzet van dit lab maakt het mogelijk om meer te investeren in de onderzoeksfase. MaRS zocht specifiek naar een leider van buiten Canada die met frisse blik naar de Canadese situatie kon kijken.”

Heeft dat te maken met de wijze waarop het lab gefinancierd wordt?
“Dat is zeker een groot verschil. Wij kunnen van start gaan op basis van een private schenking van 10 miljoen dollar, waarvan de rente voldoende is om een vaste basis te bieden. Kennisland heeft deze luxe niet, daar is alles per project gefinancierd. De kans is groot dat er later een aantal fondsen en overheden als partner zullen toetreden.”

“De financier is een rijke ondernemer die zijn kapitaal heeft verdiend in de biotechnologie en besloot de incubator MaRS op te richten omdat hij vond dat er te weinig nieuwe bedrijvigheid uit wetenschappelijk onderzoek werd gegenereerd. Op een gegeven moment wilde hij ook innovatie in het publieke domein vooruithelpen en zo ontstond het idee voor het Solutions Lab. Het idee is overigens dat we zelf wel aanvullende financiering regelen, bijvoorbeeld door net als Kennisland projecten te initiëren en uit te voeren. Deze manier van financieren is typisch Angelsaksisch. Dat zouden ze in Nederland ook wat vaker mogen doen.”

Waarom is Kennisland een voorbeeld voor wat ze in Canada willen bereiken?
“Ze zijn in de hele wereld gaan kijken wat er gebeurt. Daarbij kwam Kennisland ook naar boven. Binnen de labs die gericht zijn op sociale innovatie heb je eigenlijk 2 typen: design labs en change labs. De eerste soort probeert vanuit design thinking oplossingen te bedenken voor maatschappelijke vraagstukken. De tweede probeert meer door middel van interventies verandering teweeg te brengen. Canada wilde ook graag een change lab. MaRS vond 2 dingen met name interessant aan Kennisland. De meeste labs worden opgezet door de overheid en blijven in handen van die overheid, zo niet Kennisland. MaRS heeft ook private oprichters en draait bovendien op privaat kernkapitaal. Het tweede wat ze interessant vonden is dat Kennisland het maatschappelijke verbindt met het economische.”

Denk je dat er in Canada een beter klimaat is voor sociale innovatie dan in Nederland?
“Het is in elk geval anders. Ik voel in Canada bij de overheid een grotere ambitie en steun voor een sociale innovatie-aanpak dan in Nederland. Sociale innovatie wordt daar al meer gezien als een op zichzelf staande aanpak en perspectief. Bij Kennisland moeten we toch vaak via de band spelen. We signaleerden een bepaald probleem – bijvoorbeeld op het gebied van auteursrecht – en dan zochten we daar partners en financiering bij. In Canada voelt men de noodzaak voor systeeminnovaties in het publieke domein door middel van sociale innovatie.”

Kun je als ‘nieuwe buitenstaander’ kritisch naar de Nederlandse situatie kijken en aangeven wat er echt anders moet?
“Ik merk nu al dat er in Canada meer ambitie is en meer bereidheid om zaken echt serieus aan te pakken. De provincie Ontario heeft bijvoorbeeld gezegd dat ze duurzame energie belangrijk vinden en gaat er dus direct voor zorgen dat ze binnen 10 jaar overgestapt zijn op duurzame energie. En ze liggen op schema! Als ze zeggen dat ze iets gaan doen, dan doen ze het ook. Aan die daadkracht en discipline ontbreekt het in Nederland nog wel eens. In Nederland wordt al lang gesproken over de kenniseconomie, maar dit komt niet bepaald terug in de investeringen in onderzoek en onderwijs. Ik zie er erg naar uit om meer de daad bij het woord te voegen.” 

Het klinkt alsof je weer een soort Kennisland gaat opzetten in Canada. Wat ga je deze keer anders aanpakken?
“Het voelt inderdaad als een nieuwe kans om iets soortgelijks als Kennisland op te zetten in een andere omgeving. Ik wil het deze keer vanaf het begin veel internationaler aanpakken. Bij Kennisland was dat pas de laatste jaren mogelijk. Verder zal ik systematischer werken. Bij Kennisland waren we meer gebonden aan de projecten die op ons pad kwamen, terwijl ik in Canada de kans krijg om vanaf het begin een sterke basis voor onderzoek en opschalen neer te zetten. Het is meer een ‘wetenschappelijk lab’ dan Kennisland. MaRS is ooit opgericht om universiteiten en ziekenhuizen te ondersteunen bij het vermarkten van hun kennis. Die wetenschappelijke traditie komt terug in het Solutions Lab.”

Zie je Kennisland nu als een denktank of een lab?
“Ik vind het eigenlijk meer een lab. We hebben 12 jaar geleden voor de term ‘denktank’ gekozen omdat er destijds nog helemaal geen taal voor handen was om te beschrijven wat we deden. ‘Denktank’ kwam het dichtst in de buurt. The Young Foundation en Demos noemden zichzelf ‘denktank’, dus wij ook. Maar eigenlijk is het te krap voor wat Kennisland nu allemaal doet, want dat is veel meer dan het schrijven van rapporten en het organiseren van conferenties. Kennisland opereert nu als een lab voor maatschappelijke vernieuwing.”

Overal in de wereld zie je een opkomst van dit soort labs. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we niet allemaal apart het wiel uitvinden?
“Op mijn eerste werkdag breng ik een werkbezoek aan Mindlab in Kopenhagen, nog voor ik naar Toronto ga. Dit illustreert mijn ambitie om samen te werken met andere labs in de wereld. Vanaf juli komt er een medewerker van Mindlab een halfjaar bij ons in Canada werken. Kennisland staat trouwens zelf aan de basis van de eerste internationale bijeenkomst over labs met LAB2 (een event dat KL samen met HIVOS organiseert in Amsterdam op 24 en 25 april – red.). Wellicht kunnen we dit event volgend jaar een vervolg geven, maar dan in Canada.”

Hoe kunnen we de Toronto-Amsterdam Connection vormgeven?
“Toronto en Amsterdam zijn zustersteden, dus dat zit alvast goed. We blijven contact houden en waar mogelijk kunnen we samenwerken, want veel van de onderwerpen waarmee het Solutions Lab aan de slag gaat raken aan die van Kennisland. Ik zal zeker ook columns gaan schrijven over mijn blik van buiten op het veld van sociale innovatie en de kenniseconomie, onder andere voor Kennisland en ScienceGuide. Ik heb bovendien een reisbudget, dus als ik in de buurt ben kom ik langs!”

 

Lees het originele persbericht van MaRS Discovery District.

Lees ook het artikel ‘Van Kennisland naar Canada’ op ScienceGuide.
 

Deze tekst heeft een Creative Commons Naamsvermelding-licentie (CC BY) en is gekopieerd van de Kennisland-website. Ga voor de volledige versie met afbeeldingen, streamers en noten naar https://www.kl.nl/nieuws/oud-voorzitter-en-oprichter-kennisland-joeri-van-den-steenhoven-d/

This text has a Creative Commons Attribution License (CC BY) and has been copied from the Kennisland website. For a full version with images, streamers and notes go to https://www.kl.nl/nieuws/oud-voorzitter-en-oprichter-kennisland-joeri-van-den-steenhoven-d/