Auteursrecht voor een open kennis- samenleving

Het huidige auteursrecht voldoet niet meer aan de eis van de digitale, participatieve samenleving om kennis en cultuur eenvoudig te kunnen delen, bewerken en hergebruiken. Nederland en de rest van Europa werken met auteursrechtelijke regels die voor het laatst in 2001 gewijzigd zijn en hun oorsprong hebben in de laatste decennia van de negentiende eeuw.

<span>Auteursrecht</span> voor een open kennis- samenleving
Creative Commons

Maker: Giulio Zannol

Rechten:

Original

Download

Het huidige auteursrecht voldoet niet meer aan de eis van de digitale, participatieve samenleving om kennis en cultuur eenvoudig te kunnen delen, bewerken en hergebruiken. Nederland en de rest van Europa werken met auteursrechtelijke regels die voor het laatst in 2001 gewijzigd zijn en hun oorsprong hebben in de laatste decennia van de negentiende eeuw.

Hierdoor worden burgers onnodig beperkt bij het vinden, maken en hergebruiken van creatieve werken en kennis, hebben publieke instellingen veel moeite bij het aanbieden van innovatieve digitale diensten en vindt veel innovatie niet in Europa, maar elders in de wereld plaats.

Dat moet anders. Het is technologisch makkelijker geworden om op grote schaal toegang tot kennis en cultuur te bieden. Maar de huidige auteursrechtelijke regels houden onvoldoende rekening met de maatschappelijke kansen die deze ontwikkeling biedt.

Dat het huidige auteursrecht is gebaseerd op uitgangspunten uit een ver verleden++1886 Conventie van BernDe hoofdlijnen van het moderne auteursrecht zijn gebaseerd op een aantal principes die in 1886 in Bern, Zwitserland overeengekomen zijn en vastgelegd zijn in de Conventie van Bern. was lange tijd geen groot probleem. Het auteursrecht was immers relevant voor slechts een klein deel van de samenleving: organisaties en professionals die zich met het maken en verspreiden van auteursrechtelijk beschermd materiaal bezighielden. Voor deze bedrijfstakken was het auteursrecht de basis voor onderlinge transacties. Dankzij een lijst van uitzonderingen op het auteursrecht++UitzonderingenVoor het gebruik van een auteursrechtelijk beschermd werk is niet altijd toestemming nodig van de auteursrechthebbende. Er zijn een aantal uitzonderingen op de hoofdregel. Deze uitzonderingen zijn in de wet opgenomen in het algemeen belang, bijvoorbeeld om het recht op toegang tot informatie, cultuur of onderwijs te waarborgen. Aan sommige uitzonderingen is de voorwaarde gekoppeld dat de gebruiker een billijke vergoeding betaalt (via een collectieve regeling zoals de thuiskopieheffing of het leenrecht). bleven consumenten en de meeste publieke instellingen buiten de invloedssfeer van het auteursrecht. Met de intrede van het internet en de massale verspreiding van digitale productiemiddelen is deze situatie radicaal veranderd. Dankzij het internet produceert en publiceert inmiddels bijna iedereen auteursrechtelijk beschermde werkenAuteursrecht waar niemand zich aan lijkt te houden, is geen goed auteursrecht..

Het auteursrecht raakt inmiddels de hele kennissamenleving en bepaalt in toenemende mate hoe open of gesloten die is. Kennisland staat voor een open kennissamenleving. We geloven dat het auteursrecht daarbij nog altijd een waardevol instrument kan zijn, maar dan wel in aangepaste vorm. Auteursrecht waar niemand zich aan lijkt te houden, is immers geen goed auteursrecht. Daarom maken wij ons sterk voor modernisering en flexibilisering van het auteursrecht. Dat doen we zowel binnen de huidige auteursrechtelijke kaders door open licentiesystemen te ontwikkelen en te implementeren, maar ook door ons in te zetten voor wetswijzigingen.

We richten ons op drie centrale thema’s:

  1. Versterking van het digitale publieke domein
    Dit doen we onder meer als Nederlandse Public Lead van Creative Commons, door ons lidmaatschap van de COMMUNIA Association en door erfgoedinstellingen, zoals Europeana, te stimuleren en te helpen hun collecties zo open mogelijk toegankelijk en herbruikbaar te maken.
  2. Modernisering  van collectief rechtenbeheer
    We hebben er bijvoorbeeld samen met Buma/Stemra voor gezorgd dat Buma/Stemra-leden gebruik kunnen maken van Creative Commons-licenties. En samen met een groot aantal organisaties maken we ons sterk voor de introductie van Extended Collective Licensing in Nederland. In het project Europeana Sounds ontwikkelen we samen met GESAC een aantal structuren die culturele instellingen helpen om materiaal dat opgeborgen ligt in audio archieven weer beschikbaar te maken voor het publiek.
  3. Modernisering van auteursrechtelijke kaders in Nederland en Europa
    Nieuwe auteursrechtelijke regels moeten uitzonderingen en beperkingen van het auteursrecht bevatten die een balans mogelijk maken tussen ruimte voor maatschappelijke gewenste activiteiten en exploitatiemogelijkheden van rechthebbenden. Zie de case ‘Modern auteursrecht voor Europa’.


Meer informatie:
Paul Keller (pk@kl.nl) of Maarten Zeinstra (mz@kl.nl)

Publicaties | Nieuwsberichten | Opiniestukken | Projecten | Events