Overheid in transitie

De transitie naar een sterkere lokale overheid is een goede stap in de richting van meer eigen initiatief en maatwerk in de sociale omgeving van mensen. Tegelijkertijd is het niet vanzelfsprekend dat de grote veranderingen in het Openbaar Bestuur voor iedereen goed gaan uitpakken. Met drie strategieën proberen we de overheid te ondersteunen in de zoektocht naar een nieuwe rol met nieuwe aanpakken.

<span>Overheid</span> in transitie
Het centrum van de macht.

Maker: Udo Geisler

Rechten:

Original

Download

De transitie naar een sterkere lokale overheid is een goede stap in de richting van meer eigen initiatief en maatwerk in de sociale omgeving van mensen. Tegelijkertijd is het niet vanzelfsprekend dat de grote veranderingen in het Openbaar Bestuur voor iedereen goed gaan uitpakken. De huidige bestuurlijke drukte en dynamiek brengen het risico van te weinig aandacht voor mensen die hier direct gevolgen van ondervinden. De overheid kan zich niet permitteren dat grotere of hele nieuwe groepen mensen buiten de boot vallen. Met drie strategieën proberen we de overheid te ondersteunen in de zoektocht naar een nieuwe rol met nieuwe aanpakken.

Van buiten naar binnen vernieuwen betekent starten bij gebruikers van publieke diensten in hun eigen omgeving. Het is een belangrijke voorwaarde om erachter te kunnen komen of het aanbod van diensten aansluit op wat mensen werkelijk nodig hebben en wat ze zelf kunnen en willen. We hanteren hiervoor een aantal werkprincipes. Zo werken we in multidisciplinaire teams bestaande uit professionals en burgers die in alle fasen van een project of experiment samenwerken. We kijken behalve naar cijfers en specifieke beleidsthema’s, vooral naar de persoonlijke verhalen van de doelgroep die een veel scherper beeld geven van hun sociale context en de lokale dynamiek. We werken niet achter het bureau, maar in het veld. We leveren geen aanbevelingen op in rapporten, maar voeren in situ experimenten uit om erachter te komen wat werkt en wat niet. Deze aanpak noemen we een Social Lab++Labs: proeftuinen in terra incognita Wat houden de decentralisaties van het Rijk naar gemeentes is in voor (kwetsbare) burgers? Zie de case.

Voorbeelden hiervan zijn de Beleidslabs rond de thema’s ‘kwaliteit van nieuwbouw’ en ‘energiebesparing in de koopsector’, die we opzetten met ambtenaren van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Voor deze twee thema’s zochten twee multidisciplinaire teams van ambtenaren, thematische experts en burgers naar nieuwe inzichten en oplossingen. In de Amsterdamse wijk Amsteldorp waren we twee weken lang actief met een team van Kennisland, ambtenaren en bewoners om uit te vinden wat het precies betekent om en wat er nodig is voor prettig ouder worden in de wijk. Hierin experimenteerden we met de social lab-aanpak. Internationaal organiseerden we en bezochten we meerdere internationale bijeenkomsten rond social labs. Dit resulteerde onder andere in het kritische essay Lab Matters en het boek Lab Craft.

Organiseer de juiste support en capaciteit voor vernieuwing

We zijn voortdurend op zoek naar mogelijkheden om ervoor te zorgen dat de overheid zich op effectieve wijze kan vernieuwen en verbeteren. Dat gebeurt namelijk niet vanzelf. En vaak is de wijze waarop de overheid wil vernieuwen nog teveel verankerd in klassieke bureaucratische structuren. Vaak is de wijze waarop de overheid wil vernieuwen nog teveel verankerd in klassieke bureaucratische structuren. Om daar een antwoord op te geven, bouwen we aan platforms en supportnetwerken waarin we de innovatiecapaciteit en het probleemoplossende vermogen van organisaties en individuele professionals proberen te vergroten.

Met Slimmernetwerk ontwikkelden we een platform en de Doetank-methodiek++DoetanksEen Doetank is een multidisciplinaire groep van vernieuwers uit de publieke sector die aan de slag is met actuele en relevante ‘slimmer werken’-vraagstukken. Doetanks gaan over nieuwe manieren van samenwerken of organiseren. Leren door te doen staat in de Doetanks centraal. Lees meer voor ondersteuning en onderzoek naar publieke professionals die zelf proberen te innoveren. Daarnaast zijn we sinds 2005 een actieve partner van de Kafkabrigade, waarmee we interventies en onderzoeken uitvoeren op het gebied van bureaucratiebestrijding en het voorkomen van onnodige bureaucratie. Het meest recente voorbeeld is het tweejarig programma in opdracht van de Tweede Kamer en het ministerie van OC&W om te helpen voorkomen dat kinderen, ouders en docenten niet tussen wal en schip vallen bij de invoering van passend onderwijs.

Zet nieuwe dingen op buiten de bestaande kaders

We willen niet alleen het bestaande systeem beter maken, maar ook werken aan het bouwen van een nieuw systeem. Hierbij kunnen we nog veel beter gebruikmaken van de inventiviteit en creativiteit van mensen die buiten de gebaande paden treden om de samenleving te verbeteren.We kunnen nog veel beter gebruikmaken van de inventiviteit en creativiteit van mensen die buiten de gebaande paden treden om de samenleving te verbeteren. We zoeken, verbinden en ondersteunen daarom zogenoemde ‘Radicale vernieuwers’: individuen, ondernemers en maatschappelijke collectieven die wezenlijk andere aanpakken hebben ontwikkeld voor complexe sociale vraagstukken. Het is belangrijk om deze radicale vernieuwers blijvend te verbinden aan de overheid. Niet alleen om te inspireren, maar vooral ook om het debat te voeren over de vraag of de overheid nog wel alles moet doen als anderen hier veel sneller en innovatiever mee omgaan. Een ander voorbeeld is het platform Voor je Buurt, waarin we het eenvoudig willen maken voor lokale buurtondernemers en -initiatieven om te vernieuwen.

Publicaties | Nieuwsberichten | Opiniestukken | Projecten | Events