KL ondersteunt de Overheid in transitie

Er is een steeds grotere roep om een meer sociale, duurzame, en democratische samenleving, waarbij niet alleen economische groei maar vooral gedeelde welvaart centraal staat. Overheden moeten daarom ingrijpende keuzes voor de toekomst maken en op een andere manier werken. En dat terwijl het vertrouwen tussen burgers en de overheid de afgelopen jaren is afgenomen. Kennisland richt zich op drie transities om overheden te ondersteunen bij samen vernieuwen met burgers en andere betrokkenen. We dragen bovendien bij aan het herstellen van het vertrouwen en begrip tussen de overheid (de systeemwereld) en burgers (de leefwereld).

KL ondersteunt de <span>Overheid in transitie</span>
Vlinders en rups

Butterfly and Caterpillar - Metamorphosis insectorum surinamensium (1705)

Maker: Maria Sibylla Merian (1647-1717) / aangepast door KL

Rechten:

Original

Download
Butterfly and Caterpillar - Metamorphosis insectorum surinamensium (1705)

Nederland is in transitie++TransitieOnder transitie verstaan wij een structurele verandering van de maatschappij, die het gevolg is van op elkaar ingrijpende ecologische, sociaal-culturele, economische en technologische ontwikkelingen.. Er liggen grote uitdagingen op het gebied van zorg, onderwijs, arbeidsmarkt, wonen, openbare ruimte en niet in de laatste plaats het klimaat. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden moeten overheden op nationaal, regionaal en lokaal niveau zich ontwikkelen van een centraal aangestuurde, op efficiëntie gerichte en handhavende overheid naar een overheid die meer uitgaat van vertrouwen++VertrouwenOnder andere de toeslagenaffaire, de aanpak van de coronacrisis en de gaswinning in Groningen hebben laten zien dat de overheid de menselijke maat gemakkelijk uit het oog verliest. De invloed van digitalisering, efficiency-denken en het neoliberalisme hebben de afgelopen jaren hun stempel gedrukt op overheidsbeleid en -uitvoering. Dit verdient ‘onderhoud’ zegt ook de Raad van State., de menselijke maat, cocreatie, bottom-up initiatief en samenwerking. We ondersteunen overheden bij de volgende drie transities: 

1. Transitie in het sociaal domein

De in 2015 ingezette decentralisatie op het gebied van jeugdzorg, werk en inkomen, en zorg aan langdurig zieken en ouderen, heeft meer taken en verantwoordelijkheden bij gemeenten neergelegd. De afgelopen jaren heeft Kennisland veel werk verricht om gemeenten te ondersteunen bij de noodzakelijke transformatie. Kennisland ondersteunt overheidsorganisaties om samen met alle betrokkenen (cliënten, bewoners, gezinnen, professionals, mantelzorgers, beleidsmakers, bestuurders) nieuwe werkwijzen, samenwerkingen en beleid te ontwikkelen én te testenKennisland ondersteunt overheidsorganisaties om samen met alle betrokkenen (cliënten, bewoners, gezinnen, professionals, mantelzorgers, beleidsmakers, bestuurders) nieuwe werkwijzen, samenwerkingen en beleid te ontwikkelen én te testen. om zo de ondersteuning van kwetsbare mensen structureel te verbeteren.

Het begon in 2006 met de Kafkabrigade++KafkabrigadeBurgers die vastlopen in onnodige bureaucratie – we kennen er helaas te veel voorbeelden van en het zijn geen incidenten. De Kafkabrigade begon in 2006 als project van Kennisland, en werd in 2010 een zelfstandige bv.
waarbij we overbodige bureaucratie te lijf gingen. Later zette Kennisland een netwerk van vernieuwers++SlimmernetwerkVernieuwende ambtenaren werkten samen aan het oplossen van actuele vraagstukken uit de praktijk. Lees meer binnen het Rijk, de provincies en gemeenten op om slimmer werken binnen de overheid te bevorderen. Vanaf 2015 hebben we in gemeenten door het hele land social labs++Social labsExperimenteerruimtes voor maatschappelijke uitdagingen die in eerste instantie ongrijpbaar lijken. Het lab maakt complexe opgaven begrijpelijk door de perspectieven van burgers, professionals en beleidsmakers bij elkaar te brengen en betrekt deze groepen bij onderzoek, analyse en de ontwikkeling van oplossend vermogen, volgens de Feed Forward methode. Lees meer georganiseerd waarin we met uiteenlopende groepen (jongeren, ouderen, welzijnswerkers, professionals, politie, lokale ondernemers) werken aan vraagstukken als jeugdwerkloosheid, veiligheid, sociale cohesie, eenzaamheid en zorg in de wijk. Met het programma
Schouders Eronder! begeleiden we gemeenten richting een effectievere schuldhulpverlening. Het perspectief van mensen met schulden staat daarbij centraal.

2. De energietransitie

Een van de grootste uitdagingen van deze tijd is de overstap naar een duurzame energievoorziening. De overheid en het bedrijfsleven hebben een leidende rol maar kunnen het echt niet zonder al die andere betrokken partijen: woningcorporaties, uitvoeringsorganisaties, bewoners, energiecoöperaties en het mkb. Kennisland helpt overheidsorganisaties om met een meer sociale blik te kijken naar de energietransitie en domein- en organisatieoverstijgend strategieën toe te passenKennisland helpt overheidsorganisaties om met een meer sociale blik te kijken naar de energietransitie en domein- en organisatieoverstijgend strategieën toe te passen.: strategieën die mensen aanspreken op hun creativiteit en motivatie om tot nieuwe oplossingen te komen en die uitgaan van cocreatie en samenwerking tussen alle lagen van de samenleving. Kortom, strategieën die uitgaan van sociale innovatie++Sociale innovatieLees hier meer over in onze case ‘Sociale innovatie nodig in de energietransitie’

Op het gebied van de energietransitie ondersteunde Kennisland bijvoorbeeld vijf gemeenten bij de overgang naar aardgasvrije wijken. Ook onderzochten we door het ophalen van verhalen hoe en waar klimaatadaptatie en energietransitie elkaar raken en kunnen versterken. En in 2020 onderzochten we de ervaringen van bewoners met het aardgasvrij maken van hun woning. Waarom willen zij dit wel of niet doen en waar lopen ze tegenaan?

3. Van participatie naar cocreatie

Sinds Nederland een ‘participatiesamenleving’ is doen veel gemeenten en uitvoeringsorganisaties hun best om inwoners en burgers te betrekken bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Maar het gebruikelijke instrumentarium van enquêtes, inspraakavonden en bezwaarschriften is achterhaald en blijkt niet makkelijk te vervangen. Er is vaak goede wil maar weinig bekend over alternatieve aanpakken. Gemeenten die in staat zijn om samen met bewoners en andere belanghebbenden een cocreatieproces te ontwerpen dat uitgaat van gedeeld eigenaarschap en zeggenschap, komen tot betere oplossingen++BurgerparticipatieEr zijn veel goede voorbeelden van succesvolle burgerparticipatie. Waarom sommige burgerinitiatieven mislukken is nog weinig onderzocht, volgens Marlies Meijer (Universiteit Utrecht). en duurzame uitkomsten++BuurtbudgettenDe gemeente Amsterdam experimenteert met instrumenten die de zeggenschap van Amsterdammers vergroten, zoals buurtbudgetten. Kennisland heeft onderzocht wat ervoor nodig is om deze bottom up samenwerking tussen bewoners en gemeente tot een succes te maken.

Kennisland zet zich sinds 2006 in om complexe maatschappelijke vraagstukken te benaderen vanuit de leefwereld van mensen, om zo knelpunten in de systeemwereld van (overheids)organisaties te onderzoeken en op te lossenKennisland zet zich sinds 2006 in om complexe maatschappelijke vraagstukken te benaderen vanuit de leefwereld van mensen, om zo knelpunten in de systeemwereld van (overheids)organisaties te onderzoeken en op te lossen. De verhalen en ervaringskennis van de mensen die het dichtst bij het vraagstuk betrokken zijn vormen daarbij de basis om samen te werken aan breed gedragen oplossingen. Zo vergrootten we met Amsterdammers, Maak je Stad! de zeggenschap en het eigenaarschap van bewoners over hun leefomgeving. We onderzochten daarnaast hoe een gelijkwaardige samenwerking tussen bewoners en ambtenaren tot stand kan komen. Een lerende lokale overheid bleek daarbij de sleutel.

Kennisland helpt overheden vernieuwen

De komende jaren wil Kennisland bijdragen aan deze drie urgente maatschappelijke transities en overheden op alle niveaus ondersteunen bij het werken aan de veranderingen die daarvoor binnen het systeem nodig zijn. Dit doen we door:

  • lerende netwerken van bewoners, professionals, beleidsmakers en bestuurders op te zetten en te begeleiden rondom urgente vraagstukken om met en van elkaar te leren;
  • experimenteerruimtes voor maatschappelijke vernieuwing op te zetten en te begeleiden in de vorm van bijvoorbeeld social labs;
  • nieuwe vormen van (actie)onderzoek, challenges, en pioniersprogramma’s in te zetten om de kennis uit de samenleving te mobiliseren en cocreatie mogelijk te maken voor professionals in de publieke sector en burgers. 

 

We denken graag mee over hoe we jouw organisatie kunnen helpen bij een transitievraagstuk. Wil je meer weten? Neem dan contact op met Nora van der Linden via nl@kl.nl of 020-5756720.

Deze tekst heeft een Creative Commons Naamsvermelding-licentie (CC BY) en is gekopieerd van de Kennisland-website. Ga voor de volledige versie met afbeeldingen, streamers en noten naar https://www.kl.nl/mensen/emma-steenbergen/

This text has a Creative Commons Attribution License (CC BY) and has been copied from the Kennisland website. For a full version with images, streamers and notes go to https://www.kl.nl/mensen/emma-steenbergen/