KL verplaatst de tekentafel van de Zorg

Menswaardige, inclusieve, kwalitatieve en duurzame zorg: dat wil iedereen. Maar belangen en verantwoordelijkheden zijn te veel verdeeld, met suboptimale en eenzijdige oplossingen als resultaat. Echte vooruitgang is alleen mogelijk als we het speelveld opnieuw definiëren en ontwerpen. Er moet ruimte komen voor experiment en vernieuwing in de zorg als antwoord op verkokering en maakbaarheidsdenken. De vraag naar zorg neemt toe, terwijl de budgetten afnemen. Daarom willen wij veel meer mensen in de samenleving betrekken bij het zoeken naar oplossingen voor een hoopvolle, betere zorg in Nederland.

KL verplaatst de tekentafel van de <span>Zorg</span>
Met elkaar in gesprek

Twee dames tijdens een bijeenkomst in Amsteldorp in gesprek over 'beter oud worden' in de buurt.

Maker: Kennisland

Rechten:

Download
Twee dames tijdens een bijeenkomst in Amsteldorp in gesprek over 'beter oud worden' in de buurt.

De zorg in Nederland is hoognodig aan verandering en vooruitgang toe. De politiek, zorginstellingen zelf en belangenorganisaties: ze waarschuwen allemaal voor toenemende vergrijzing, onbetaalbaarheid, verlies aan kwaliteit en een nijpend gebrek aan professionals. Maatregelen bestaan vaak uit het aanscherpen van wet- en regelgeving om risico’s te vermijden, fouten te voorkomen en ongewenste effecten van bijvoorbeeld arbeidskrapte aan te pakken. Elke ‘misstap’++Zwarte lijst
Neem de reactie op de roemruchte ‘zwarte lijst’ van de Inspectie op de Gezondheidszorg, die werd ervaren als ‘naming and shaming’: er werden speciale toezichttrajecten gestart. Of dat heeft geleid tot de kwaliteit en innovatie die nodig zijn, is zeer de vraag. Lees meer in de zorg roept een kettingreactie op van nieuwe maatregelen of krampachtige reacties van managers en medewerkers om er vooral voor te zorgen dat alles ‘onder controle’ is. Echter, paniekvoetbal in de zorg verergert de problemen alleen maar en de oplossingen druisen vaak in  tegen de wensen van degenen om wie het gaat: de mensen die zorg nodig hebben.++ProtocollenJan Kremer, hoogleraar in het Radboudumc en voorzitter van de Kwaliteitsraad van het Zorginstituut Nederland: “Het werken volgens strakke protocollen laat onvoldoende ruimte om bij individuele patiënten te doen wat juist is. Professionals doen dan toch maar wat het protocol voorschrijft. Anders krijgen ze gezeur. Of nog erger, claims.” (bron) 

Menswaardige, inclusieve, kwalitatieve en duurzame zorg: dat wil iedereen. Deze wens lag dan ook ten grondslag aan de decentralisatie van de zorg in 2015. Zorg moest dichterbij mensen, efficiënter en effectiever. De politiek wil het beste, maar staat ver van de praktijk af. Belangen en verantwoordelijkheden zijn verdeeld over zorgkantoren, adviesorganen en overkoepelende organisaties, met suboptimale en eenzijdige oplossingen als resultaat. 

Er is behoefte aan structurele veranderingenPaniekvoetbal in de zorg verergert de problemen alleen maar en de oplossingen druisen vaak in tegen de wensen van degenen om wie het gaat: de mensen die zorg nodig hebben in het zorglandschap. Maar voor de afzonderlijke spelers in het zorglandschap (ziekenhuizen, GGZ-instellingen, verpleeghuizen etc.) met elk hun eigen logica en functie is dit geen gemakkelijke klus. Zij lopen tegen de grenzen van maakbaarheid, budget en mogelijkheden aan. 

Goede zorg gaat iedereen aan

Echte vooruitgang is alleen mogelijk als we het speelveld opnieuw definiëren en ontwerpen. Want de tekentafel van deze grote transformatie staat nog altijd op dezelfde, oude plek: daar waar het maakbaarheidsdenken domineert, waar verkokering overheerst en waar weinig ruimte is voor experiment en vernieuwing. Er wordt op dezelfde, oude manier nagedacht en getekend en dat levert dezelfde, weinig vernieuwende, niet-toekomstbestendige plannen op.Op dezelfde, oude manier nadenken en tekenen levert dezelfde, weinig vernieuwende, niet-toekomstbestendige plannen op.

Daar is iets fundamenteel mis aan: er wordt van bovenaf ingekleurd hoe zorg eruit moet zien of aan welke voorwaarden die moet voldoen. Zo institutionaliseren centrale organen iets wat in beginsel van mensen zelf zou kunnen zijn en móeten zijn. Door de combinatie van een groter wordende vraag naar goede zorg, slinkende budgetten en verouderde instituties, is onze gezamenlijke opdracht om veel meer mensen in de samenleving te betrekken bij vraagstukken rondom de zorg van de toekomst. Kennisland loopt hierin graag voorop.++Social labsWe organiseren social labs om verschillende perspectieven rondom maatschappelijke opgaven bij elkaar te brengen en vanuit daar samen vorm te geven aan oplossingen. Lees meer

Verdiep je in het bijzondere

Jane Jacobs schreef in 1961 haar boekMaak gebruik van het oplossend en vernieuwend vermogen van de mensen die direct bij het vraagstuk betrokken zijn. The Death and Life of Great American Cities waarin ze betoogt dat het niet de planologen zijn die goede buurten maken, maar de bewoners.++Direct betrokkenenIn navolging van Jane Jacobs waren cliënten en hun familieleden het uitgangspunt in de ‘Challenge Verpleeghuizen van de Toekomst’. Daarin gingen we samen aan de slag om technologie in te zetten voor een betere nachtrust, meer werkplezier en meer kwaliteit van zorg in verpleeghuis Prins Hendrik. Volgens Jacobs moeten we redeneren van het bijzondere naar het algemene, in plaats van andersom. We moeten af van generiek ‘blauwdrukbeleid’ dat door instituties is bedacht en door organisaties wordt uitgevoerd. Werk andersom: verdiep je in het bijzondere, het leven in het klein, en maak gebruik van het oplossend en vernieuwend vermogen van de mensen die direct bij het vraagstuk betrokken zijn.

Naast de verhalen en ervaringen van de mensen om wie het gaat, is hun verbeelding de sleutel tot een hoopvolle toekomst. Laten we ons richten op hun wensen en dromen in plaats van op de beperkingen die nu de zorg definiëren.++Betere zorg dichtbijKennisland gelooft dat je de wensen van mensen boven tafel krijgt door ze aan tafel uit te nodigen. Dit deden we eerder in drie Amsterdamse buurten waar we op zoek gingen naar betere zorg dichtbij. Daarin brachten we buurtbewoners, zorgprofessionals en gemeente samen. Lees meer Iedereen kan zich verbeelden hoe je prettig ouder wilt worden, maar weinig mensen zullen uitkomen op een verpleeghuis.Iedereen kan zich verbeelden hoe je prettig ouder wilt worden, maar weinig mensen zullen uitkomen op een verpleeghuis. Die verbeelding moet door alle lagen van onze samenleving (leefwereld, praktijk, organisaties, systeemwereld) worden aangegrepen om de zorg radicaal beter vorm te geven. Met verbeelding zonder uitvoering en de juiste condities kom je immers nergens. 

Wij geloven dat op basis van verhalen en verbeelding hoopvolle plekken in de zorg gerealiseerd kunnen worden. Waar het fijn is om te wonen en te werken. Waar we blijven nadenken en dromen over goede zorg en kwaliteit van leven en waar we experimenteren en leren hoe je dat in de praktijk brengt. Waar het vanzelfsprekend is dat we dit samen doen, om zo tot betere, fijnere en hoopvolle zorg te komen. Heb je een goed idee en wil je met ons samenwerken aan goede en toekomstbestendige zorg? Neem dan contact op met Suzanne van der Geest (sg@kl.nl).

Publicaties | Nieuwsberichten | Opiniestukken | Projecten | Events

Deze tekst heeft een Creative Commons Naamsvermelding-licentie (CC BY) en is gekopieerd van de Kennisland-website. Ga voor de volledige versie met afbeeldingen, streamers en noten naar https://www.kl.nl/nieuws/nieuwe-kl-rvt-voorzitter-marc-vermeulen/

This text has a Creative Commons Attribution License (CC BY) and has been copied from the Kennisland website. For a full version with images, streamers and notes go to https://www.kl.nl/nieuws/nieuwe-kl-rvt-voorzitter-marc-vermeulen/