Zorg: voorbij optimalisatie van het systeem

De urgentie wordt groter om na te denken over wat nodig is om nu en in de toekomst goede zorg te organiseren. Dit geldt voor mensen in verpleeghuizen, maar ook in buurten en wijken. Nog te vaak wordt zorg geregeld zonder dat de betrokkene daar zelf iets over te zeggen heeft gehad. Dit is niet de manier om zorg dichter bij mensen te brengen. Wij willen weten wat er gebeurt als zorg écht aansluit bij de persoon die het nodig heeft. Want wij denken dat vernieuwing veel meer is dan de basis op orde hebben en het huidige systeem optimaliseren.

<span>Zorg</span>: voorbij optimalisatie van het systeem
Dr. Banksy

Dr. Banksy in San Francisco.

Maker: Thomas Hawk

Rechten:

Original

Download

De gezondheids- en ouderenzorg is volgens burgers de belangrijkste prioriteit voor politiek Den Haag, zo blijkt uit onderzoek van het sociaal cultureel planbureau. Met name de veranderingen van het zorgstelsel en de bezuinigingen houden veel mensen binnen en buiten de zorg bezig. Mensen die zorg nodig hebben blijven langer thuis wonen en verpleeghuizen bieden alleen complexe zorg die niet thuis geboden kan worden. Veel discussies gaan over kwaliteit van zorg, administratieve rompslomp, overbelasting van mantelzorgers, personeelstekorten, eenzaamheid en in zijn algemeenheid het imago van de sector. Met de vergrijzing++VergrijzingOp 1 januari 2016 telde Nederland bijna 3,1 miljoen ouderen (personen van 65 jaar en ouder). Dit komt neer op 18% van de totale bevolking. Daarnaast is sprake van ‘dubbele vergrijzing’. Dit houdt in dat binnen de groep 65-plussers het deel 80-plussers toeneemt. in het vooruitzicht en daarmee de toenemende zorgvraag wordt de urgentie groter om na te denken over wat nodig is om nu en in de toekomst goede zorg en ondersteuning te organiseren. Dit geldt voor mensen in verpleeghuizen, maar ook in buurten en wijken.

Iedereen krijgt vroeg of laat te maken met zorg of ondersteuning voor zichzelf of voor iemand in zijn directe omgeving. We verwachten dat deze zorg aansluit bij onze persoonlijke behoeften en omstandigheden. Dat klinkt logisch, maar de praktijk laat een andere realiteit zien. Er wordt nog te vaak beleid gemaakt of zorg geregeld zonder dat de betrokkene daar zelf iets over te zeggen heeft gehad.Er wordt nog te vaak beleid gemaakt of zorg geregeld zonder dat de betrokkene daar zelf iets over te zeggen heeft gehad. Standaardoplossingen, generiek aanbod en protocollen zijn het resultaat, maar dit is niet de manier om zorg dichter bij mensen te brengen. Echter in een sector waar hard gewerkt wordt en risico’s nemen grote gevolgen kan hebben, is het niet makkelijk vernieuwen. Zeker niet als meer met minder++Meer met minderPer 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor uitvoering van de Jeugdwet, Wmo 2015 en de Participatiewet. Dit betekent meer nieuwe taken voor gemeenten. Tegelijkertijd wordt ook flink bezuinigd. de centrale boodschap is. Incidenten worden vaak uitgelicht en van beleidsmakers en bestuurders wordt een snelle aanpak gevraagd, terwijl veranderingen soms ook een kwestie van lange adem zijn.

Meer dan de basis op orde

Anders kijken naar vernieuwing is harde noodzaak. Door middel van verbeterprogramma’s++Verbeterprogramma’sBijvoorbeeld de programma’s In voor zorg, Hervorming langdurige zorg en Experiment regelarme instellingen. wordt voortdurend geoptimaliseerd en aan de kwaliteit van zorg gewerkt. Maar optimalisatie alleen is niet genoeg. De complexiteit van zorgvraagstukken vergt dat we op een andere manier naar zorginnovatie kijken en eraan werken. Bijvoorbeeld door te beginnen met de vraag wat betere uitkomsten zouden zijn – en voor wie? Hoe wil je zelf eigenlijk oud worden? En hoe kunnen we ons een zorg voorstellen die daar ondersteunend aan is? Het veelgehoorde en bijna tot cliché verworden ‘de cliënt centraal’ kan inhoud krijgen als we aan de slag gaan met het ‘hoe’. Wij willen weten wat er gebeurt als zorg écht aansluit bij de persoon die het nodig heeft.Wij willen weten wat er gebeurt als zorg écht aansluit bij de persoon die het nodig heeft. Vernieuwing is veel meer dan de basis op orde hebben en optimalisatie van het huidige systeem.

Onze kijk op zorginnovatie is daarom:

  • Dat we ons richten op mensen en hun waarden, wat zij belangrijk vinden en wat zij nodig hebben om zich zo gezond mogelijk te blijven voelen. Zodat zij betekenis kunnen geven aan hun leven en op hun manier kunnen bijdragen aan de samenleving, waarbij we kwetsbaarheid erkennen. De zorg en ondersteuning van persoon tot persoon kan verschillen. Er is dus veel meer dan zorg die bijdraagt aan een betekenisvol leven. De opgeknipte financieringsstructuur, het complexe zorgstelsel en protocollen zijn ondergeschikt aan een betekenisvol leven. Optimale eigen regie, vooral ook van kwetsbare mensen, vraagt om het goed in elkaar grijpen van zelfzorg, zorgzaamheid voor elkaar én adequate behandeling en verzorging.
  • Dat we veel meer gebruik moeten maken van de ervaringen en ideeën van mensen die zorg nodig hebben en hun omgeving moeten zien als de belangrijkste bron van informatie en inspiratie voor bestuurders en beleidsmakers.
  • Dat vertrouwen in verantwoord professioneel handelen weer vóór vertrouwen in de gestelde norm komt te staan. Dat betekent dat professionals leren met en van elkaar, in de zorgomgeving en daarbuiten.
  • Dat verantwoording afleggen geen druk moet opleveren, maar juist ruimte moet bieden – een vertrouwensbasis – om op verantwoordelijke wijze te werken, leren en innoveren.Vernieuwing is veel meer dan de basis op orde hebben en optimalisatie van het huidige systeem.
  • Dat er ruimte en aandacht voor belangrijke verbindingen tussen de zorgsector, onderwijs, cultuur++Kunst en Positieve gezondheidLees meer hierover in Kunst en Positieve gezondheid: een overzichtsstudie van culturele interventies met mensen die langdurig zorg en ondersteuning ontvangen. en het bedrijfsleven moet zijn. Zorg is geen eiland!
  • Dat zorgonderwijs naar de praktijk gebracht moet worden. Daar zijn veel aanknopingspunten om te leren.

Vernieuwend vermogen versterken

We beginnen met het project De Grijstijd++De GrijstijdProject ‘De Grijstijd’ gaat voor het eind van het jaar van start. De meest vernieuwende ideeën om de kwaliteit van leven van ouderen te verbeteren worden geselecteerd. Door middel van een programma op maat worden de ideeën een stap verder gebracht. De opgedane kennis en ervaring wordt vervolgens beschikbaar gesteld.Daarin gaan we, samen met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en creatief bureau Vandejong, op zoek naar vernieuwende ideeën die het waard zijn om verder te onderzoeken en ontwikkelen. Ideeën van ouderen zelf, van mensen in de zorg (wat gebeurt er als je knelpunten bij de bron aanpakt?), maar zeker ook van mensen en organisaties daarbuiten. Om bij te dragen aan een waardevol leven voor mensen die zorg nodig hebben, werkt Kennisland samen met hen en hun omgeving.

Om bij te dragen aan een waardevol leven voor mensen die zorg nodig hebben, werkt Kennisland samen met hen en hun omgeving. Met professionals en de rest van de samenleving experimenteren wij met nieuwe manieren om na te denken over vernieuwing in de zorg, maar vooral ook om goede initiatieven te ontwikkelen.

Daarnaast maakt Kennisland deel uit van een raamovereenkomst met VWS, ‘Anders werken aan complexe maatschappelijke vraagstukken’. Daarin gaan we de komende jaren, samen met vier andere bureaus en VWS, op zoek naar manieren om anders, slimmer en effectiever, met groter wordende complexiteit om te gaan.

Kennisland beschikt over ruime ervaring op terreinen zoals het onderwijsveld en op het gebied van sociale innovatie. Voor het thema zorg kunnen we alvast bogen op een uitgebreide ervaring met onderzoeksaanpakken, challenges, experimenten en innovatieve organisatievormen:

Met deze kennis en ervaring als basis blijft Kennisland de ontwikkelaar van effectieve aanpakken voor complexe maatschappelijke vraagstukken – die zich in de zorg de komende jaren volop zullen aandienen.

Meer informatie: Joan Veldhuizen (jv@kl.nl)